Alles weten over muziek maken? Ga naar onze Muziekschool Kaatsheuvel

Peter-Paul van Esch was een bouwer en katalysator.

Peter-Paul van Esch was een bouwer en katalysator.

Peter-Paul van Esch was een bouwer en katalysator.

Hij is het cement van de muziekopleiding van Harmonie Kaatsheuvel en hij was de katalysator van het Groot Harmonie Orkest dat hij naar een aanzienlijk hoger muzikaal niveau heeft getild. Nu, na 18 jaar, neemt dirigent Peter-Paul van Esch (60) op zondag 19 november afscheid van zijn orkest in Kaatsheuvel. “Met trots en veel voldoening“, blikt hij terug, “omdat ik een schitterend orkest achter laat dat sinds mijn komst meer dan verdubbeld is en veel jeugdige muzikanten telt”.

“Met zijn bloeiende muziekopleiding en de aanwas van jeugd onderscheidt Harmonie Kaatsheuvel zich van vele verenigingen”, constateert Peter-Paul van Esch wiens roots liggen in Loon op Zand.  Al zijn credits gaan naar de muziekopleiding waar hij al die jaren als docent klarinet en saxofoon zijn stempel op heeft gedrukt. En zal blijven doen, want hij blijft als docent verbonden aan de Kaatsheuvelse harmonie.

Het Groot Harmonie Orkest van Kaatsheuvel heeft onder zijn jarenlange muzikale leiding een geweldige ontwikkeling door gemaakt. Twee promoties, spraakmakende evenementen zoals The Night of Harmony en buitenlandse concertreizen zijn de highlights waarop hij als muzikaal leider met voldoening terug kijkt.

Promotie

De eerste promotie van de derde naar tweede afdeling op het concours in Veldhoven in 2003 koestert hij als een van de absolute hoogtepunten. “Het dak ging er af. De euforie  was groot. De promotie werd gevierd als een Europees kampioenschap”, herinnert hij zich. Een paar jaar later werd de concoursdeelname in Enschede bekroond met promotie naar de derde afdeling. En vanaf dat moment was er nog slechts één grote droom die Peter-Paul met Harmonie Kaatsheuvel verwezenlijkt wilde zien: promotie naar de tweede divisie. Het bleef een droom. “Het is een grote teleurstelling, dat me dat twee keer niet is gelukt.”

De eerste keer kreeg het verplicht werk voldoende  punten voor promotie. Het keuzewerk, Millennia , had ik zelf gekozen omdat ik er eerder lof mee had gehaald met een gelijkwaardig orkest. Nu kregen we er nog geen eerste prijs voor. Wat daar bij de jury gespeeld heeft is voor mij nog steeds een raadsel. Achteraf bezien hadden we dus Millennia niet moeten spelen”, steekt hij de hand in eigen boezem. Ook vorig jaar november lukte het in Veldhoven weer niet. Raar?  “ Ik dacht we spelen op safe. We spelen twee brave nummers. We deden wat we moesten doen. Het ging prima en ik dacht ‘kat in het bakkie’. Dan krijg te weinig punten omdat er te weinig uitstraling is. Ja, dat heb je met jurysport. Het blijft altijd discutabel. Wie gunnen ze het”.

Het concours is volgens de dirigent van Harmonie Kaatsheuvel “niet zaligmakend” en hij benadrukt “er neutraal in te staan”. Hij verduidelijkt: “Een concours verbroedert in de aanloop ernaar toe. Pak je veel punten dan is dat mooi en is het een mooie etalage voor de dirigent. Maar het juryrapport kan ook onnodig vernietigend zijn en de motivatie bij een vereniging volledig onderuit halen. Ik ben geen concoursbeest, omdat ik zie dat er veel verenigingen aan kapot gaan. Velen moeten muzikanten van buitenaf  inhuren. Want als je gaat wil je scoren..”

‘Topnight’

Bij het grote publiek is er weinig of  geen belangstelling voor het muziekconcours. Daar ligt dan ook niet de toekomst van de harmonie. “Je moet alleen leuke dingen doen voor de muzikant én publiek. Je wilt toch de mensen vermaken. Toen we ‘Kaatsheuvel danst’ organiseerden en ‘The Night of Harmony’ stroomde de zaal vol. Dus wat geeft dan de meeste voldoening? Nou, dan weet ik het wel“.

Van alle Night’s of Harmony was die in 2008 voor Peter-Paul de  absolute ‘topnight’.  “We speelden voor het eerst samen met Present Danger. En we speelden La Gazza Ladra. Voor mij en het orkest retemoeilijk, maar het was het beste wat we ooit gedaan hebben. Super.”

Parijs, geluksmoment

Tot de absolute  hoogtepunten in zijn 18-jarige Kaatsheuvelse periode rekent Van Esch ook de eerste buitenlandse concertreis naar Parijs. “Kaatsheuvel had al jaren een uitwisseling met de Duitse MusikVerein Mehren. Hartstikke leuk, maar muziek kwam op het tweede plan. Ik  wilde dat los laten  en ergens anders heen. Een concertreis waar de muziek voorop stond. Het idee van saxofonist, dokter Paul Janssen om  naar Zuid Frankrijk te gaan kreeg geen repons. Niemand liep er warm voor. Samen met Diana van Breugel en de reiscommissie heb ik toen Parijs georganiseerd. Het werd een groot succes met optredens in het Amfitheater bij Montmarttre en bij de Nôtre Dame. Met het publiek rijen dik en een gevoel van saamhorigheid dat je niet snel meer terugziet. Het was het geluksmoment van de vereniging.”

Bouwer

Peter-Paul van Esch heeft vanaf zijn aantreden in Kaatsheuvel in 1989 het oubollige imago van  de harmonie afgestoft en veranderd in een moderne,sprankelende muziekvereniging. “Ik ben een bouwer”, zo karakteriseert hij zichzelf. Hij zegt het geduld te hebben om van iets kleins iets groots te maken. “Mijn uitdaging is om mensen ervan te doordringen hoe muziek mooier gemaakt kan worden. Mijn handelsmerk is daarbij toch wel opleiding. Jonge mensen kun je kneden en laten spelen naar jouw klankkleur. Hoe die eruit ziet? Mijn klankkleur is symfonisch gericht. Gebaseerd op de houtgroep van het orkest. Die heb ik denk ik van Sophia mee gekregen waar ik als 8-jarige klarinet ging spelen en vervolgens 25 jaar in het groot orkest heb gespeeld.”

Hij legt uit: “Koperblazers zijn solistisch of ondersteunend aan de houtgroep. Zoniet, dan is al vlug de balans verstoord.  Dan moet je koper zachter laten spelen, maar dat vinden ze niet leuk. Die willen meer power. Koperblazers zijn anders dan houtblazers. Geeft wel eens spanningen. Jammer van harmonie Kaatsheuvel is dat er weinig of geen hoorns zitten. Dat moeten er minimaal vier zijn. De hoorns zijn de lijn van het orkest. Het is de plamuur van het orkest.  Het zorgt voor de  balans  Dat homogene missen we .We barsten van de saxen. Als daar de helft van hoorn zou spelen zou een heel gewin voor de klank en balans van het orkest.”

Boost voor opleiding

Peter-Paul van Esch, die als beginnend dirigent leiding gaf aan verschillende jeugdorkesten, heeft de opleiding van Harmonie Kaatsheuvel een boost gegeven. Net zoals hij eerder deed bij Sophia’s Vereeniging in Loon op Zand en St. Gregorius in Haaren, waar hij verantwoordelijk was voor de ombouw van fanfare naar harmonie waarin klarinetten, saxofoons, fluiten, hobo’s en fagot de plamuur van het orkest zijn. “Houtexpertise heb je nodig om een harmonie te kunnen laten functioneren. In Kaatsheuvel geef ik al sinds de eind jaren 80 les. Toen ik bij Kaatsheuvel kwam hadden we al een eigen opleiding. Dat idee staat nog steeds als een huis. Eigen gemotiveerde, gekwalificeerde docenten en vrijwilligers die de zware overheadkosten voor hun rekening nemen en met nevenactiviteiten zorgen voor de sociale cohesie. Het verenigingsleven heb ik altijd leuk gevonden en dat probeer ik ook uit te dragen als dirigent.”

Heeft hij bij zijn afscheid nog een boodschap voor Harmonie Kaatsheuvel? “Blijf aan de basis werken, aan de opleiding. Iedereen die nu niet aan opleiding doet kan over tien jaar de tent sluiten”, is zijn stellige overtuiging.